Zijn vibrators veilig? De korte versie

Je vriendin gebruikt er een, je zag ze overal op TikTok voorbijkomen, en misschien overweeg je zelf een vibrator te kopen. Maar dan komt die vraag toch even binnensluipen: is dit eigenlijk wel veilig voor mijn lichaam?

Terechte vraag. Er wordt namelijk zelden hardop over gepraat, terwijl er wel degelijk onderzoek naar is gedaan. We zochten de wetenschappelijke literatuur uit en zetten hier op een rij wat er bekend is, inclusief de kanttekeningen.

Vast alvast het korte antwoord: voor de meeste mensen zijn vibrators veilig, mits je let op materiaal en normaal gebruik. Hieronder lees je waar die conclusie op gebaseerd is en waar de grenzen van dat onderzoek liggen.

Wat een grote studie onder ruim 2.000 vrouwen vond

De belangrijkste bron hier is een landmark-onderzoek van Indiana University, gepubliceerd in het Journal of Sexual Medicine (Herbenick et al., 2009). Onderzoekers nodigden 3.800 vrouwen tussen 18 en 60 jaar uit, van wie er 2.056 deelnamen: een representatieve steekproef van de Amerikaanse bevolking, niet alleen een groep sekspositieve deelnemers die toch al enthousiast zouden zijn.

Ze vroegen deze vrouwen onder andere naar bijwerkingen van vibratorgebruik. De cijfers:

  • 71,5% rapporteerde nooit genitale klachten door vibratorgebruik
  • Klachten die wel voorkwamen, zoals tijdelijke gevoelloosheid, waren doorgaans van korte duur
  • Er werd geen enkel geval van blijvende schade gerapporteerd

De onderzoekers trokken op basis hiervan een duidelijke conclusie: vibratorgebruik is veilig en normaal. Geen addertjes onder het gras, geen verborgen voorbehoud.

Wat betekent “geen bijwerkingen” hier precies?

Belangrijk om te snappen: dit is zelfrapportage. Vrouwen kregen een vragenlijst voorgelegd en beantwoordden die op basis van hun eigen ervaring en geheugen, niet op basis van medisch onderzoek achteraf. Dat betekent niet dat de resultaten onbetrouwbaar zijn (ruim 2.000 deelnemers is een groot en representatief aantal), maar het is wel een andere manier van meten dan een klinische studie met lichamelijk onderzoek.

Wat de cijfers wel laten zien: van alle mogelijke negatieve ervaringen die genoemd konden worden, kwam er niets naar voren dat wees op structurele of blijvende schade. Tijdelijke gevoelloosheid, die vanzelf overgaat, was verreweg het meest gerapporteerde ongemak. Dat is een heel ander verhaal dan bijvoorbeeld weefselschade of een blijvende aandoening.

Wat de klinische praktijk zegt

Het is één ding als een vragenlijststudie zegt dat iets veilig is. Het is iets anders als de medische wereld dat beaamt.

Een review uit 2018 in Sexual and Relationship Therapy (Rullo et al.) bracht het beschikbare bewijs over vibrators in klinische settings samen. De conclusie: vibrators worden steeds vaker aanbevolen door seksuologen en gynaecologen, niet alleen voor plezier maar ook als onderdeel van behandeling bij seksuele disfunctie.

Dat is geen alternatieve geneeskunde. Dat is evidence-based seksuele gezondheidszorg, ingezet door professionals die dagelijks met dit onderwerp werken.

Dat professionals een hulpmiddel actief aanbevelen, zegt iets over hoe de risico-inschatting binnen de medische wereld uitpakt. Een behandelaar raadt geen middel aan bij een patiënt met een seksuele disfunctie als de risico’s daarvan zwaarder wegen dan het voordeel.

Het zit ’m niet alleen in het apparaat

Belangrijke kanttekening: bovenstaand onderzoek gaat over vibratorgebruik in het algemeen, niet over elk specifiek product. Een groot deel van de daadwerkelijke veiligheid zit in het materiaal waarvan een vibrator gemaakt is.

Poreuze materialen (denk aan jelly of PVC) kunnen bacteriën vasthouden en bevatten vaak weekmakers die je liever niet tegen slijmvlies houdt. Niet-poreuze materialen zoals medische siliconen, glas, ABS-kunststof en roestvrij staal zijn de veilige keuze. We zetten dit haarfijn uit in welk materiaal wel en niet veilig is, inclusief hoe je het verschil herkent voordat je iets koopt.

Met andere woorden: de onderzoeksconclusie “veilig” gaat over correct gebruikte, deugdelijke producten. Een goedkope vibrator van twijfelachtig materiaal valt daar niet vanzelfsprekend onder.

Hetzelfde geldt voor hygiëne. Een op zich veilig materiaal wordt minder veilig als je het nooit schoonmaakt of deelt zonder een barrièremiddel zoals een condoom te gebruiken. Veiligheid is dus een optelsom van drie dingen: materiaal, onderhoud, en normaal gebruik zonder signalen te negeren.

Wanneer raadpleeg je een arts?

Vibratorgebruik is voor de meeste mensen zonder problemen, maar er zijn signalen waarbij het verstandig is om een arts of gynaecoloog te raadplegen in plaats van het zelf af te wachten:

  • Pijn of irritatie die langer dan een dag aanhoudt
  • Roodheid, zwelling of afscheiding die niet vanzelf overgaat
  • Tekenen van een allergische reactie (jeuk, uitslag) na contact met een bepaald materiaal
  • Aanhoudende gevoelloosheid die niet binnen enkele uren wegtrekt
  • Elke twijfel over een wondje of irritatie die niet geneest

Dit is algemene informatie, geen diagnose. Bij twijfel is een arts of gynaecoloog altijd de juiste vervolgstap, zij kunnen naar jouw specifieke situatie kijken.

De nuance die bij dit onderzoek hoort

Geen onderzoek is perfect, en dat benoemen we liever expliciet dan dat we het verzwijgen.

De hoofdstudie is een vragenlijstonderzoek onder Amerikaanse vrouwen. Of de cijfers exact zo uitpakken voor andere landen of andere groepen is niet met zekerheid te zeggen. Het is bovendien zelfrapportage: mensen antwoorden naar eigen inschatting, niet op basis van medische metingen. En de klinische review van 2018 vat bestaand bewijs samen, het is geen nieuw experiment met een controlegroep.

Wat er wel stevig staat: er is geen enkele aanwijzing in dit onderzoek voor blijvende schade door normaal vibratorgebruik, en de meest gerapporteerde klacht (tijdelijke gevoelloosheid) is precies dat: tijdelijk.

Wat betekent dit voor jou?

Even samenvatten:

  1. De meerderheid ervaart geen enkele bijwerking. 71,5% in de grootste studie naar dit onderwerp.
  2. De meest gemelde klacht is onschuldig en tijdelijk. Gevoelloosheid die vanzelf overgaat.
  3. Er is geen bewijs voor blijvende schade door normaal gebruik.
  4. Seksuologen en gynaecologen bevelen vibrators aan als onderdeel van behandeling, niet alleen als speeltje.
  5. Materiaalkeuze is waar jij wel invloed op hebt. Kies niet-poreuze materialen en je sluit een groot deel van het risico uit.

Veelgestelde vragen

Kunnen vibrators gevoeligheid blijvend verminderen?

Het onderzoek van Herbenick et al. (2009) rapporteerde geen blijvende gevoelsverandering bij de deelnemers. Klachten die voorkwamen, zoals gevoelloosheid, waren doorgaans tijdelijk.

Is het erg als ik af en toe gevoelloosheid voel na gebruik?

Volgens hetzelfde onderzoek was dit de meest voorkomende ervaring en gold die als tijdelijk. Houdt het langer aan dan een dag, raadpleeg dan een arts.

Maakt het uit welk materiaal ik kies voor de veiligheid?

Ja. Materiaalkeuze is een apart aandachtspunt naast het onderzoek naar vibratorgebruik zelf. Lees welke materialen veilig zijn en welke je moet vermijden voor de volledige uitleg.

Bevelen artsen vibratorgebruik echt aan?

Volgens de klinische review van Rullo et al. (2018) in Sexual and Relationship Therapy worden vibrators steeds vaker ingezet door seksuologen en gynaecologen, ook als onderdeel van behandeling bij seksuele disfunctie.

Is dagelijks gebruik van een vibrator schadelijk?

Het onderzoek van Herbenick et al. (2009) rapporteerde geen blijvende schade bij de deelnemers, en klachten waren zeldzaam en doorgaans tijdelijk. Hou je aan een deugdelijk materiaal en goede hygiëne, dan wijst niets in dit onderzoek op extra risico bij vaker gebruik.

Meer weten over wat de wetenschap in bredere zin zegt over seksspeeltjes? Lees ons overzicht van wat onderzoek écht zegt over seksspeeltjes. Overweeg je je eerste vibrator? Onze gids voor beginners legt uit waar je op kunt letten.

Bronnen:

  • Herbenick et al. (2009). Prevalence and Characteristics of Vibrator Use by Women in the United States. Journal of Sexual Medicine. PMID: 19453881

  • Rullo et al. (2018). Genital Vibration for Sexual Function and Enhancement: A Review of Evidence. Sexual and Relationship Therapy. PMID: 33223960

Dit artikel is een samenvatting van wetenschappelijk onderzoek en geen medisch advies. Heb je vragen over je seksuele gezondheid? Raadpleeg een arts of gynaecoloog.